Het mechanische scharnierpunt van menselijk functioneren
Voordat mensen kunnen handelen, moet er eerst iets toegankelijk zijn om mee te handelen.
Veel verklaringen van menselijk functioneren richten zich op gedrag.
Waarom mensen bepaalde keuzes maken.
Waarom mensen fouten maken.
Waarom mensen vastlopen.
Waarom mensen uitvallen.
Human State Architecture stelt een eerdere vraag.
Niet wat mensen doen.
Maar onder welke omstandigheden zij toegang houden tot hun vermogen om goed te functioneren.
Het antwoord op die vraag begint bij STATE.
STATE beschrijft de functionele toestand waarin het organisme informatie verwerkt. Zij bepaalt welke mogelijkheden op een bepaald moment toegankelijk blijven.
Binnen Human State Architecture vormt STATE het mechanische scharnierpunt tussen predictie en toegankelijkheid.
STATE bepaalt niet wat mensen kunnen.
STATE bepaalt wat toegankelijk blijft.
Wat is STATE?
STATE is geen persoonlijkheid.
STATE is geen karaktereigenschap.
STATE is geen motivatie.
STATE is geen competentie.
STATE beschrijft de functionele toestand waarin het organisme informatie verwerkt. Zij bepaalt welke mogelijkheden op een bepaald moment toegankelijk blijven.
Daardoor kan dezelfde persoon onder verschillende omstandigheden zeer verschillend functioneren, zonder dat kennis, ervaring of potentieel daadwerkelijk veranderd zijn.
Mensen beschikken vaak over meer vermogen dan zij op ieder moment kunnen benutten.
Het verschil tussen potentieel en functioneren ontstaat voor een belangrijk deel binnen STATE.
STATE bepaalt niet wat mensen weten of kunnen.
STATE bepaalt wat daarvan toegankelijk blijft.
Waarom STATE bestaat
Vanuit evolutionair perspectief moet ieder organisme voortdurend voorspellen wat er gebeurt.
Niet omdat voorspellen interessant is.
Maar omdat overleven afhankelijk is van tijdig kunnen reageren op veranderingen in de omgeving.
Wanneer omstandigheden veranderen, verandert predictie.
Wanneer predictie verandert, verschuift STATE.
En wanneer STATE verschuift, verandert wat voor het organisme toegankelijk blijft om waar te nemen, te verwerken, te beslissen en uit te voeren.
Daardoor ontstaat een directe verbinding tussen omstandigheden en functioneren.
Niet via gedrag.
Maar via STATE.
STATE vormt daarmee de brug tussen wat er gebeurt in de omgeving en wat voor een mens toegankelijk blijft om mee te functioneren.
De mechanica van STATE
Binnen Human State Architecture ontstaat functioneren via een samenhangende keten.
Omstandigheden beïnvloeden predictie.
Predictie beïnvloedt STATE.
STATE beïnvloedt toegankelijkheid.
Toegankelijkheid beïnvloedt gedrag.
Gedrag vormt daardoor niet het beginpunt van functioneren.
Gedrag vormt het zichtbare eindpunt van een architectuur die veel eerder begint.
Wanneer omstandigheden veranderen, verandert vaak eerst STATE.
Pas daarna worden de gevolgen zichtbaar in toegankelijkheid en uiteindelijk in gedrag.
STATE en toegankelijkheid
Toegankelijkheid beschrijft wat voor iemand bereikbaar blijft.
STATE bepaalt hoeveel daarvan bereikbaar blijft.
Wanneer STATE verschuift, verschuift ook de toegang tot cognitieve capaciteit, regulatievermogen, sociale beschikbaarheid en fysieke gereedheid.
Daardoor verandert niet alleen gedrag.
Daardoor verandert ook wat mensen nog kunnen waarnemen, overwegen, leren, onthouden, reguleren en uitvoeren.
Veel verschillen in functioneren ontstaan niet doordat mensen iets niet kunnen.
Zij ontstaan doordat niet alles wat mensen kunnen onder alle omstandigheden toegankelijk blijft.
Waarom STATE belangrijk is
Veel mensen beschikken over aanzienlijk meer kennis, ervaring en potentieel dan zij op ieder moment kunnen benutten.
Het verschil tussen potentieel en functioneren wordt vaak niet verklaard door vermogen alleen.
Het wordt mede verklaard door STATE.
Daardoor helpt STATE zichtbaar maken waarom:
Mensen soms helder denken.
En soms niet.
Mensen soms toegang hebben tot hun ervaring.
En soms niet.
Mensen soms effectief samenwerken.
En soms niet.
Mensen soms verbreden.
En soms vernauwen.
Niet omdat hun vermogen voortdurend verandert.
Maar omdat de toegankelijkheid van dat vermogen verandert.
STATE van individu naar systeem
STATE is niet uitsluitend zichtbaar bij individuen.
Vergelijkbare patronen ontstaan binnen teams, organisaties, publieke instellingen en maatschappelijke systemen.
Wanneer collectieve STATE vernauwt, vernauwen uiteindelijk ook besluitvorming, samenwerking, leervermogen, uitvoeringskracht en adaptief vermogen.
Wanneer collectieve STATE verbreedt, ontstaat ruimte voor herstel, leren, samenwerking en duurzame prestaties.
Daardoor vormt STATE een brug tussen individuele en collectieve dynamiek.
Hetzelfde mechanisme dat zichtbaar wordt bij een individu onder druk kan zichtbaar worden binnen een team, een organisatie of een maatschappelijk systeem.
De centrale rol van STATE binnen Human State Architecture
Binnen Human State Architecture vormt STATE het mechanische scharnierpunt van de volledige architectuur.
Predictie beïnvloedt STATE.
STATE beïnvloedt toegankelijkheid.
Toegankelijkheid beïnvloedt gedrag.
Daardoor vormt STATE de poort waardoor menselijk functioneren toegankelijk of ontoegankelijk wordt.
Binnen Human State Architecture vormt STATE daarmee het mechanische hart van de architectuur.
Wie STATE begrijpt, begrijpt waarom dezelfde persoon onder verschillende omstandigheden zeer verschillend kan functioneren zonder dat kennis, ervaring of potentieel daadwerkelijk veranderd zijn.
STATE maakt zichtbaar wat vaak verborgen blijft tussen omstandigheden en gedrag.
Het verschil tussen potentieel en functioneren wordt voor een belangrijk deel bepaald door STATE.